Dijital Medya Platformu

Tarihte Mardin-Halep Benzerlikleri -Halep’te Kadîm Bir Tedâvi Merkezi- Bîmâristân el-Erğûnî

0 2.698

[bs-quote quote=”Halep’teki Nureddîn Zengî Bimâristan’ı yani Hastahânesi, ana çarşının güneyindeki eski Halep Şehri’nde bulunmaktadır.” style=”default” align=”center” author_name=”Yusuf Metin Yardımcı” author_job=”Tarihte Mardin-Halep Benzerlikleri -Halep’te Kadîm Bir Tedâvi Merkezi- Bîmâristân el-Erğûnî” author_avatar=”https://www.kiratim.com/wp-content/uploads/2019/08/yusuf-metin-yardimci-profil.jpg”][/bs-quote]

                Halep’teki Nureddîn Zengî Bimâristan’ı yani Hastahânesi, ana çarşının güneyindeki eski Halep Şehri’nde bulunmaktadır.

                Nûreddîn Mahmûd ibn Zengî döneminde 1148-1155 / 453-549  tarihleri arasında inşâ edilmiştir. Orijinal binanın çok azı, kapı çerçevesi, yazı levhası ve sokaktaki cephenin bir kısmı da dahil olmak üzere giriş portalının ötesinde kalmaktadır.

                Binanın geri kalanının çoğu yüzyıllar boyunca yenilenmiş ve yeniden inşâ edilmiştir. Giriş kısmı, kapının her iki tarafına bakan banklarla gömme eyvan şeklindedir. Kapı çerçevesi, üçgenlerle dönüşümlü olarak oyulmuş yarım daire şeklinde oluşturulmuş zikzaklı bir kalıptır. Rahatlatıcı bir kemer kapıyı aşar, bu kemerin üstünde de bir yazı levhâsı bulunur. Küçük eyvanın orijinal tonozu ise değiştirilmiştir.

                Halep’teki (حلب) en büyüleyici tarihî eserlerden biri işte bu; el-Bîmâristân el-Erğûnî  olarak bilinen Memlûkî dönemi “Psikiyatri Hastahânesi”dir.

          Bu dikkate değer müessese; Avrupalıların akıl hastası insanların kötü ruhların tasallutuna uğradığına inandıkları bir zamanda, çeşitli zihinsel hastalıkları olan bireylere, bakım sağlayan türünün ilklerinden biriydi.
                Bu Hastahâne 14. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar hizmet verdi.
               
Terapötik (terapi amaçlı) tedaviler; hastalar için rahatlatıcı bir ortam sağlamayı, karmaşık birçok kaynaktan akan su sesi ve müzisyenler tarafından canlı performanslar içeriyordu.
               
               
el-Bimâristân el-Erğûnî büyük bir ihtimalle Eyyûbî döneminden kalma büyük bir evdi ve Erğûn el-Kâmilî 1354’te bu evi Hastahâne’ye dönüştürmüştü.

              Erğûn el-Kâmilî, iki kez Halep’te başkan yardımcısı olarak görev yaptı.          İlk önce Alâeddîn İsmâîl (علاء الدين اسماعيل). Daha sonra el-Kâmîl Şa’bân İbn’ün-Nâsır Muhammed b. Kalâvûn..           Erğûn el-Kâmilî (أرغون الكاملي) daha sonra Kudüs’te (Filistin) vefat etti.

             el-Bimâristân el-Erğûni’ye (البيمارستان الارغوني) giriş yolu özellikle etkileyicidir.
                Kapı; taş oyma süslemeli, geniş Arapça kitâbelere sahip, bal peteği şeklindedir.
             Bir giriş, bu girişten geçerek kuzey ve güney uçlarında iki eyvan, büyük bir çeşme ve bir kuyu bulunan merkezî avluya gider.                                            Hastahâne’nin bu bölümünde bekleme odaları, poliklinik, eczahâne ve ziyaretçiler için bir resepsiyon odası vardı.         
               Avlunun güneydoğu köşesinde; uzun tonozlu geçitler, her biri merkezî bir çeşme bulunan hasta odaları ile çevrili üç ayrı avluya yol açmaktadır.
                En tehlikeli olan deliler, sekizgen bir avlu etrafında küçük odalara yerleştirilirdi.
               
Bimâristân el-Erğûnî yakın zamanda, müslümanların bilime ve tıbba yaptıkları tarihî katkıları hatırlatmak için müze olarak restore edilmişti..
                Ne yazık ki, yapı Halep’te 2013-2014 tarihlerindeki silahlı çatışmalar sırasında hasar gördü ve bir kez daha restore edilmesi gerekecek.
                Bildiğimiz kadarıyla, el-Bimâristân el-Erğûni’ye verilen hasar hafif olmuştur ancak aynı alanda savaş hâlen devam etmektedir.

                Önemli Not:

                Bu makaleyi daha önce Mardin’de bir zamanlar var olan Bimâristân’ı hatırlayarak hazırladım.  BİR KADİM ŞEHİR Kİ!… isimli tarihî yazımızda, M.1108 yıllarında Mardin’e hâkim olan Necmüddin İlgazi’nin, Şam ve Halep gibi şehirlerin yanı sıra hastalar için tedavi merkezleri oluşturduğunu belirtmiştim.

                Kaldı ki tesis ettiği Bimâristan kompleksi, şimdiki konumuz olan Halep’tekinden de önceydi. Anlaşılan o ki; Mardin “Hasta Tedâvi Merkezleri” açmada, Halep gibi bir çok tarihî öneme sahip mekâna da öncülük ve örneklik teşkil etmiştir.

                Şu anda Mardin şehrimizde mevcut olmayan Bimâristân binâsı; tarihsel verilerin ışığında ve şu Halep’teki Bimâristân, mimarî stil olarak örnek alınarak yeniden inşâ edilebilir. Zaten Mâristân Çeşmesi ve Hamamı’nın da olduğu mıntıka bu iş için ideal bir alandır.

                Hem geçmişi yâd etme, Hem de Turizm açısından önemli olan bu hususun, Sayın Mardin valisi ve ilgililer tarafından nazar-ı dikkate alınacağı kanaatindeyim.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku