Dijital Medya Platformu

İSLÂM’IN GÖLGESİNDE LİBYÂ AMR b. el-ÂS VE ARKADAŞLARI BERKA VE TRABLUSGARP’I NASIL FETHETTİLER?

0 2.185

   

MS.476 ile 642 tarihleri arasında Ortadoğu şiddetli bir baskıya maruz kalmıştı.

Yusuf Metin Yardımcı Araştırmacı/Yazar


       

            MS.476 ile 642 tarihleri arasında Ortadoğu şiddetli bir baskıya maruz kalmıştı.Bizans’ın yaptığı dinî zulümle birlikte, Kuzey Afrika halkları, Libya, Tunus vb. mevcut güvenlik ve siyasî durumdan muzdaripti.           
            Kabilelerin Bizans’a karşı yürüttükleri uzun savaşlar güçlerini tüketmiş, durgunluğa ve Bizanslılara itaat etmeye, istedikleri vergileri vermeye mecbur bırakmıştı. Luvâtta Berberileri bu yüzden Bizans’a öfke duyuyor, haksızlıklarına isyan ediyordu.           
            Artık Mısır ve Libya İslâmî fethin arifesinde idi. Herkes, emperyal Bizans’ın yarattığı din, güvenlik ve ekonomik sıkıntılardan kurtulmak istiyordu. Müslüman komutan Amr bin el-Âs, Halife Ömer’le Filistin fethinin tamamlanmasından sonra Mısır’ı fethetmenin gerekliliği üzerinde değerlendirme yaptı. Mısır’ın fethi demek;  Libya’nın üç eyâleti olan Berka, Trablus ve Fezzân’ı almak demekti.

            H. 19-21 yıllarında İslâm Ordusu’na Bizans’tan zulüm gören halkın yardım etmesiyle Amr bin el-Âs’a bir sonraki adımı attırıp, Mısır ve Babil Kalesinin fethedilmesini sağladı.

            Bununla birlikte İskenderiye, öneminden dolayı Bizans varlığı Müslümanlara son nefese kadar direnmeye devam etti. Bizans İmparatoru Heraklius bu kıyı kentinin öneminin farkındaydı. İslâm ordularıyla Bizans güçleri arasında şiddetli savaşlar oldu. Ancak Heraklius 19/640 yılında öldü. Bu da Bizans’ın direncine son verdi.

            Amr bin el-Âs, Hicret’in 21. yılında İskenderiye fethini tamamlayıp Mısır’daki batı kıyı bölgelerini Bizans varlığından arındırdı. Kuzeni Ukbe bin Nâfi’ el-Fehrî’yi bölgedeki diğer mıntıkaları ilhak etmek için sevk etti. O da Berka’ya yöneldi..  Güney bölgeleri böylelikle güvenceye alınacaktı.

            Libyâ’daki; Zuveyla ve Fezzân bölgelerindeki güney kabileleri Müslüman itâati altına girdiğinde Amr, Berka için yola çıktı. Kabileler yeni fâtihlerinden, bir yüzyıl önce üstlerine kabus gibi çöken Bizans adaletsizliklerinden kurtuldukları için memnundu.

            Amr bir anlaşma imzalayarak o sırada Berka’ya girmedi, ancak zamanı geldiğinde vergi göndereceklerdi.

            Amr İbn el-Âs, o sırada “Antipolis” adı verilen Berka halkıyla anlaşmaya saygı gösterilmesi gerektiğini çevresinden de istedi.

            Böylece, 21/642 yılının sonlarında Amr bin el-Âs’ın Libya bölgesinin üçte ikisini kontrol altına almıştı. Akdeniz’de bulunan Trablus yollarının güvence altına alınması dışında hiçbir şey kalmamıştı.

            Trablûs’un güçlü surları bir ay boyunca Müslümanların orayı fethetmesini engelledi. Bir dizi Müslüman asker, şehrin doğusundan batısına avlanmak amacıyla Kenanlıların Benî Medlec kabilelerinden yedi askerle birlikte avlanmaya çıkmış ve yorulmuşken, yoğun sıcak nedeniyle deniz yoluyla dönmeye karar vermişlerdi. Deniz tarafında surların olmadığını, demirlemiş durumda Roma gemilerini gördüler. Yol bularak içeri girdiler. Neticede Bizans askeri kaçtı.

            Küçük bir direniş gören Amr, bunu kırarak Trablûs’un fethini kolaylaştırdı. Trablus’a yardım yiyecek ve malzeme takviyesi yapan Sabrâta’yı kuşatarak aldı.

            Amr bin el-Âs stratejik öneme sahip Veddân şehri hariç, Trablus ve Sabrâta’yı fethetme sürecini tamamlayarak, Berka’dan Trablusgarp’a kadar tüm Libya sahilini itaat altına aldı.

            Böylece, Hicret’in 23’ncü (M.644) yılına kadar Amr ibn el-Âs; doğudaki Barka (Cyrenaica/Sirenayka), güneyde Fezzân (o zamanki başkenti Zuveyla’dır), daha sonra Trablus, Sabrâta ve batıdaki çevresi ile Libya ülkesinin tamamını fethetmişti.

            Amr bu sefer batıya, Tunus’a yönelmek istedi. Ancak halife Ömer daha fazla açılmanın tehlikeli olabileceği zannıyla izin vermedi.

            İşte Libyâ o zamanlardan beri İslâm Medeniyeti’nin bir parçası olarak zamanımıza kadar geldi.

 

Yorumlar

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku