Dijital Medya Platformu

Türkiye’de Yukarı Fırat Cezîresi’ndeki Arap Kabîleleri (6)

0 2.788

Dicle ve Fırat arasındaki adaya gelince, Diyâr-ı Rebîa ve Mudar topraklarını içerisine alıyor.

Yusuf Metin Yardımcı Araştırmacı/Yazar

Hüseyin Bekir Alî

Çeviri: Yusuf Metin YARDIMCI

            Diyâr-ı Rebîa; Cezîre’nin Mevsıl ve R’esul Ayn arasındaki topraklarının doğusunda ve güneyinde yer alır. Cezîre diyârında çoğu yerler geniştir, içindeki en büyük temel şehir ise Mevsıl’dır.

         Diğer şehirler: Nusaybîn, Cezîretu İbn-i Umar, Re’sûl Ayn, Sincâr, Dârâ [43], Kefertûsa [44], Beled [45], Ezrime [46], Duneyser [47], el-Hâbûr [48] [49].

         Diyâr-ı Mudâr‘a gelince; Orta Fırat havzasında, Cezîre’nin batısındadır ve en önemli şehirlerinden biri Harrân‘dır. [50], er-Rehâ, er-Rakka, Surûc [51], Karkîsıyyâ [52], Bâlis [53], Sûmeysât, Hît [54], Âne [55] [56].        
            Coğrafyacılar sık ​​sık “Diyâr-ı Rebîa ve Bekr”i birlikte “Diyâr-ı Rebîa” olarak anmışlardır. Bunun nedenini Rebîa‘nın iki kabilesine bağlarlar. İbn Havkal bu mevzûda şunları söyler:         Dicle ve Fırat arasındaki adaya gelince, Diyâr-ı Rebîa ve Mudar topraklarını içerisine alıyor. [57] Ayrıca “Yâkût el-Hamevî”, Cezîre’nin Diyâr-ı Mudar ve Diyâr-ı Bekir‘i içine aldığını belirtti. [58]

.……………………

[43] Dârâ: Nusaybîn ve Mardîn arasında meyve bahçeleri ve akar suyu bulunan bir kasabadır. Yâkût el-Hamevî, Mu’cem el-Buldân, cilt 2, s. 418. Bu yer Türkiye’dedir.
[44] Kefertûsa: Dârâ ve Resu’l-Ayn arasında Cezîre’nin büyük bir köyüdür. Aynı kaynak, c4, s. 468
[45] Beled: Mevsıl’ın üst taraflarında, Dicle üzerinde yemişi bol çiftlikleri olan bir şehir. Aynı kaynak, c2, s. 481
[46] Ezrime: Diyâr-ı Rebîa’da, içinde şehri yararaktan bitimine kadar akan ırmağıyla bilinen eski bir köy. Şehrin merkezinde kaya ve kireç harcıyla yapılmış tonozlu (kemerli) bir de köprüsü var. Ayrıca su değirmeni.. Aynı kaynak, c1, s.132
[47] Duneyser: El-Cezîre nahiyelerinden şöhretli büyük bir beldedir. Mardîn’e yakın olup, 2 fersâh uzaklıktadır. Koç Hisâr adında başka bir adı daha vardır. Aynı kaynak, c2, s.478
[48] el-Hâbûr: Resu’l-Ayn ve Fırat arasında büyük bir vilâyet olup, Cezîre topraklarından çıkan büyük bir nehrin adıdır. Birçok ülke Hâbûr’un ismiyle anıldı. Bu yüzden ona şu ülkeler nisbet edilmiştir: Karkîsiya (Busayra), Mâksîn, Mecdel ve Urbân. Bu nehrin kaynağı bir gözden başlayıp, başka kolların da ona eklenmesiyle Nusaybin’de el-Hermâs olarak adlandırılan çaya coşarak katılıp büyük bir ırmak haline geliyor. Sonra Karkîsiyya’ya erişip, Fırat’ta son buluyor. Aynı kaynak, c 2, s.334
[49] İbn Şeddâd, el-İ’lâku’l Hatîra, c3, S1, s.5
[50] Harrân: Musul ve Şâm yolunda bulunan Akûr adasından ünlü bir şehir. İlki Harrân’ın Hz. İbrahim’in (as)kardeşi tarafından yaptırıldığı söylendi, İkincisi Sâbiilerin menzilleri olduğu ve öneminin Mervân bin Muhammed döneminden kaynakladığı ifade edildi. Yâkût el-Hamevî, Mu’cem el-Buldân c2, s.234. Bugün Türkiye toprakları içindedir.
[51] Surûc: Diyâr-ı Mudar’dan Harrân yakınlarında bir kasaba. Aynı kaynak, c3, s.216. Türkiye topraklarında bulunuyor.
[52] Karkîsıyyâ (Busayra): Fırat ırmağı kıyısında, Hâbûr nehri civarında bir kasaba. Aynı kaynak, c4, s. 428
[53] Bâlis: Halep ile Rakka arasında bir kasaba.. Batı Fırat kıyısındaydı. Aynı kaynak, c1, s.328
[54] Hît: Zemini bir uçurum olduğu için böyle isimlendirilmiştir. Anbâr’ın üst tarafındaki çöl civarında, Fıratın yukarısında bir kasaba. Aynı kaynak, c 5, s. 420
{55] Âne: Rakka ve Hît arasında meşhûr bir beldedir. Fırat’n kıyısındadır. Aynı kaynak, c 4, s.72
[56] İbn Şeddâd, el-İ’lâku’l Hatîra, c3, K1, s.6. el-Istahrî, Mesâliku’l-Memâlik, s.53
[57] İbn Havkal, Sûretu’l-Arz (Dünyanın Görüntüsü), s.189
[58] Yâkût el-Hamevî, Mu’cem el-Buldân, cilt 2, s. 134 

 

Yorumlar

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmek Mesajları Oku