“Onlar, Göklerin ve Yerin Melekûtuna ve ALLÂH’ın Yarattığı Herhangi Bir Şeye, Belki Ecellerinin de Pek Yakın Olduğuna Bakmazlar mı? Peki, Bundan -KUR’ÂN’dan- Sonra Onlar Artık Hangi Hadîse/Söze İnanacaklar?” (A’RÂF: 185) & TEFSÎR Varlığın Dış Yüzünden İÇ Hakikatine GEÇİŞ Müfessirler, göklerin ve yerin melekûtuna (Fî Melekûti's-Semâvâti vel-Ard/في ملكوت السماوات والأرض) bakma emrini sadece fiziksel bir gözlem olarak görmezler. Mülk ve Melekût Bütünlüğü: Maddenin görünen, deneysel ve fiziki yüzüne ‘Mülk/ملك’; onun arkasındaki ilâhî idareye, varoluşsal bağımlılığa ve fizik yasalarının kaynağına ise ‘Melekût/ ملكوت’ denir. Çağdaş yorum, modern bilimin (astronomi, kuantum fiziği, biyoloji) keşfettiği evrensel nizamı, melekûtun somut delilleri olarak okur. Evrendeki her sistem, kendi başına buyruk değil, mutlak bir yönetim altındadır. Tasavvuf ve İslâm felsefesinde Mülk ve Melekût, varlığın birbirini tamamlayan iki farklı boyutunu ifade eder. Mülk Âlemi (Şehadet): Gözle görülen, duyu organlarıyla algılanan ve maddeye dayalı olan fiziksel evrendir. Değişime, zamana ve mekâna tabidir. İnsan bedeni bu âleme aittir. Melekût Âlemi (Gayb): Maddenin arkasındaki görünmeyen, duyu organlarıyla algılanamayan ruhsal ve manevi öz âlemdir. Meleklerin, ruhların ve ilâhî sırların merkezidir; zamansız ve mekânsızdır. İnsanın ruhu ve kalbi bu âleme bağlıdır. Özetle; Mülk bir ağacın görünen dalları, yaprakları ve meyvesi ise; Melekût o ağaca hayat veren, onu ayakta tutan ama gözle görülmeyen gizli özü ve köküdür. Mikro ve Makro Kozmosta TEVHÎD DELİLLERİ ALLÂH’ın yarattığı herhangi bir şeye (ve Mâ Halakallâhu Min Şey’in/ وما خلق الله من شيء) ibaresindeki ‘Herhangi Bir Şey’ vurgusu, çağdaş tefsirde atom altı parçacıklardan dev galaksilere kadar hiçbir şeyin rastlantısal olmadığını anlatır. Tahkîkî İman ve Akıl: Âyetteki ‘Bakmadılar mı/İncelemediler mi?/ أولم ينظروا’ uyarısı, taklidi imanın ötesine geçerek araştırmayı emreder. En küçük bir hücrenin veya bir atomun yapısının incelenmesi bile insanı yaratıcının birliğine yani TEVHİDE götüren bir fıtrat anahtarıdır. ZAMANIN GÖRELİLİĞİ ve Varoluşsal Aciliyet Ecellerinin yaklaşmış olabileceği (ve En Asâ En Yekûne Kadıkterebe Eceluhum/ وأن عسى أن يكون قد اقترب أجلهم) ifadesi, modern insanın dünyevileşme ve erteleme hastalığına yani GAFLETE karşı psikolojik bir uyarıdır. ‘Ân’ Bilinci ve Sorumluluk: Müfessirler burada, insanın kozmik ölçekteki geçiciliğine dikkat çeker. Evren milyarlarca yaşındayken, insan ömrü bir ‘AN’dan ibarettir. Madem ECEL her ân kapıdadır, o halde hakikati arama, evreni okuma ve yaratıcısını bulma sorumluluğu ertelenemez bir âciliyet taşır. NİHAİ BİLGİ KAYNAĞI Olarak Vahiy Âyetteki ‘KUR'ÂN'dan Sonra Hangi Hadîs/Söze İnanacaklar (Febieyyi Hadîsin Ba'dehu Yu'minûn/ فبأي حديث بعده يؤمنون)’ sorusu, modern ideolojiler ve spekülatif felsefi akımlar karşısında KUR'ÂN'ın epistemolojik (bilgi felsefesi açısından) üstünlüğünü ilân eder. Tekvîn ve Tenzîl Uyumu: Evrendeki somut gerçekleri (tekvînî âyetleri) tarafsız bir akılla inceleyen ve ölümün mutlaklığını idrak eden bir zihin için Kur'ân (tenzîlî âyetler), varoluşu açıklayan tek tutarlı ve tatmin edici rehberdir. Evrenin melekûtunu görüp de KUR'ÂN'ın çağrısına inanmayan bir zihin, tüm hidayet yollarını kendi elleriyle kapatmış demektir.