VİCDANININ SESİNİ DUY!

VİCDANININ SESİNİ DUY!

Bugün sizlerle vicdan sohbeti yapmak istedim. VİCDAN NEDİR? VİCDAN; Allah’ın insana yeryüzü halifeliği görevini yüklerken üflediği ruhun akıl, irade ve bilinçle birlikte temel bileşenidir ve bir insanlık özelliğidir. VİCDAN; kişinin kendi davranışlarını, niyetlerini ve karakterini ahlaki değerler çerçevesinde ölçüp biçtiği, iyiyi kötüden ayırt etmesini sağlayan bir içsel denetim mekanizmasıdır. Sadece bir duygu değil, aynı zamanda bir muhakeme ve sorumluluk bilincidir. VİCDAN NEREDE BULUNUR? Bilimsel araştırmalar, vicdanın beyindeki frontal korteks (ön lob), özellikle de prefrontal korteks ve anterior singulat girus bölgeleriyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Manevi olarak da vicdan, kalpte veya ruhta bulunur. Bazı düşünürler onu "içsel bir hitap şekli" veya "hakikati söyleyen ilahi bir ses" olarak tanımlar. VİCDANIN ÇOK ÇEŞİTLİ TARİFLERİNİ YAPABİLİRİZ: - Vicdan, içimizdeki Kur’an’dır - Vicdan insanın içindeki Allah’ın sesidir. - Vicdan, insanın iç dünyasındaki en güçlü "hakem" ve "pusula"dır. - Vicdan doğruyu ve yanlışı gösteren bu iç göstergedir - Vicdan, bir davranışın ahlaki olup olmadığını anlamamızı sağlayan içimizdeki sezgidir. - Vicdan; bir alarm, bir zil, bir sarraf terazisidir. İnsanın içindeki ölçü birimi olan "Röper Taşı"dır. Vicdan Arapça bir kelimedir ve "daima bulunan" anlamına gelir. Latince karşılığı ise herkeste bulunan “ortak bilgi" demektir. Kur’an’da Vicdanın İsimleri şunlardır: - MÜNADİ: En yakın yerimizden (içimizden) seslenen çağırıcı. - SAİK: İnsan ülkesinin kaptan köşkünde oturan sürücü. - ŞEHİT: Her anımıza tanıklık eden şahit. - BASİRET: İçimizdeki keskin göz, aklın görmesi Nörobiyolojik altyapı olarak, vicdanın merkezi kalp değil, zihindir (beyindir). VİCDANLI OLMAK: Sorumlu, dürüst ve empati sahibi bir insan olmaktır. VİCDANIN SESİNİ DUYMAK: Bir eylemde bulunmadan önce veya sonra içimizden gelen o "uyarıcı sesi" fark etmektir. Bu sesi duymak, yapılan hatadan dolayı pişmanlık (vicdan azabı) duymayı veya doğru bir davranışın verdiği iç huzuru hissetmeyi kapsar. İÇ MUHASEBE: Kişinin kendi davranışlarını dürüstçe sorgulaması ve toplumsal baskılardan bağımsız olarak kendi ahlaki pusulasına sadık kalmasıdır. VİCDANİ KANAAT Hukuk kuralları yazılıdır ancak bu kuralların adil bir şekilde uygulanması için vicdan bir köprü görevi görür. KANUN VE VİCDAN: Hukuk normatiftir ve sınırları belirlidir, ancak adalet her zaman sadece kurallarla sağlanamaz. Bazen "kanuna uygun" olan bir şey, "vicdana aykırı" gelebilir. İşte bu noktada vicdan, adaletin "oksijeni" olur. VİCDANİ KANAAT: Hukukta, özellikle ceza yargılamasında hâkimin "vicdani kanaati" çok kritiktir. İyi bir hukukçu, sadece yasayı ezberleyen değil, yasayı adaleti ve insan haklarını gözetecek şekilde "vicdanıyla yorumlayan" kişidir. RUH VE VİCDAN Ruh ve vicdan aslında aynı madalyonun iki yüzü gibidir. Ruhun sesi olarak vicdan, ruhun konuşma biçimidir. Ruh, doğruyu ve güzeli bilir; biz yanlış bir şey yaptığımızda hissettiğimiz o huzursuzluk (vicdan azabı), ruhun bu duruma itiraz etmesidir. PUSULA VE KAPTAN İLİŞKİSİ: Eğer insanı bir gemiye benzetirsek; ruh o geminin kaptanı, vicdan ise pusulasıdır. Pusula (vicdan) bozulursa veya kaptan (ruh) pusulaya bakmayı bırakırsa, gemi kayalıklara çarpar. Kısacası; ruh kaynaktır, vicdan ise o kaynaktan süzülüp gelen ahlaki bilgidir. İNSAN VİCDANINI NASIL KEŞFEDER? SESSİZLİK VE MESAFE: "Kimse görmeyecek olsaydı, yine de bunu yapar mıydım?" İşte o "evet" veya "hayır" cevabı, vicdanın saklandığı yerdir. "SIZI"YI TAKİP ETMEK: Fiziksel acı vücudun alarmıdır, vicdan azabı ise ruhun veya beynin alarmıdır. EMPATİ DENEYLERİ: Kendini bir başkasının yerine koyduğunda (örneğin yardıma muhtaç birini gördüğünde) içinde bir şeylerin "kıpırdadığını" hissediyorsan, vicdanınla temas kuruyorsun demektir. VİCDANIN KÖRELMESİ (DUYULMAZ HALE GELMESİ) Psikopatoloji ve vicdan eksikliği, vicdanın örtülmesi veya pasif hale gelmesi durumudur. Vicdan bir kas gibidir; kullanılmadıkça zayıflar, üzerindeki "toz" arttıkça sesi duyulmaz olur. GRUP PSİKOLOJİSİ Vicdan sosyal bir kökene sahiptir. Ancak kişi, vicdansızlığı norm haline getirmiş bir gruba (çete, yozlaşmış bir kurum vb.) dahil olursa, grubun onayı bireysel vicdanın önüne geçer. FRONTAL LOB: KARAR MASASI Frontal lob (özellikle prefrontal korteks), beynin "CEO"sudur. İçgüdüsel gelen (limbik sistemden gelen) "vur, kaç, bencil ol" komutlarını durdurur Zorlanma yoksa gelişim de yoktur; bu hem biyolojik bir yasa hem de zihinsel bir zorunluluktur. Vücudumuzdaki kaslar nasıl ki ağırlık altında mikro düzeyde yırtılıp (stres görüp) daha güçlü bir şekilde onarılıyorsa, beynimizdeki nöronlar da benzer şekilde çalışır. NÖROPLASTİSİTE (BEYİN ESNEKLİĞİ) Beyin statik bir yapı değildir. Yeni ve zorlayıcı bir bilgiyle karşılaştığımızda, mevcut sinapslar zorlanır ve yeni bağlantılar kurulur. Zihinsel yorgunluk, aslında beynin "yeniden yapılandırılma" sesidir. Beyin enerji tasarrufu yapmayı sever (tembellik), bu yüzden hep "bildiği yoldan" gitmek ister. VİCDANİ KAS Vicdan da bir kas gibidir. Zor bir etik ikilemle karşılaşıp ter dökmediğimiz sürece, vicdanımız sığ ve zayıf kalır. Zorlanmak, karakterin "çelikleşmesini" sağlar. Yani "hayat yorgunluktur". Yorulmayan insan, yerinde sayan insandır. "İnsan olma hesabını" yapan kişi, bu yorgunluğu bir yük olarak değil, bir yatırım olarak görür. Sizi vicdanınızla baş başa bırakıyorum.